LAS ve LAZ dosyası nedir, nasıl açılır? Nokta bulutunu okumak ve kontrol etmek
Bir LiDAR uçuşunun sonucu milyonlarca noktadan oluşan tek bir dosyadır.
Sahada akılda kalacaklar
- LAS, her nokta için konum, yükseklik ve ek öznitelik taşıyan açık bir formattır.
- LAZ, aynı verinin kayıpsız sıkıştırılmış hâlidir; açıldığında LAS ile birebir aynıdır.
- Sınıf kodu noktanın ne olduğunu söyler; zemin 2 numaralı sınıftır.
- Koordinat sistemi dosyada yazmıyorsa veri ne kadar düzgün görünse de yerine oturmaz.
- Teslim almadan önce yoğunluk, kapsama ve sınıflandırma kontrol edilmelidir.
LAS dosyasının içinde ne var
LAS, ASPRS'in yayımladığı açık bir nokta bulutu formatıdır. Dosyanın başında bir başlık bulunur: nokta sayısı, kapsadığı alanın sınırları, ölçek ve öteleme değerleri. Ardından her nokta için X, Y ve Z gelir; yanında yansıma yoğunluğu, dönüş numarası, sınıf kodu ve çoğu zaman GPS zamanı ile renk bilgisi bulunur. Lazer tarayıcılardan, drone LiDAR'dan ve fotogrametriden üretilen nokta bulutları bu formatla taşınır.
LAZ: aynı veri, daha küçük dosya
LAZ, LAS dosyasının LASzip ile kayıpsız sıkıştırılmış hâlidir. Açıldığında içindeki noktalar LAS ile birebir aynıdır; hiçbir koordinat yuvarlanmaz. Büyük projelerde veri genellikle LAZ olarak teslim edilir, çünkü dosya birkaç kat küçülür ve aktarımı kolaylaşır. Okuyan yazılım LAZ'ı destekliyorsa dosyayı önce LAS'a çevirmeniz gerekmez.
Sınıf kodları: noktanın ne olduğu
Her noktanın bir sınıf kodu vardır. ASPRS'in standart kodlarında 1 sınıflandırılmamış, 2 zemin, 3–5 alçak, orta ve yüksek bitki örtüsü, 6 bina, 7 gürültü, 9 su anlamına gelir. Arazi modeli, kazı–dolgu ve eş yükselti eğrisi yalnız zemin noktalarından üretilir. Sınıflandırılmamış bir bulutta ağaç tepeleri ve çatılar da zemin gibi davranır; o yüzden zemin sınıfı her arazi işinin ilk adımıdır.
Koordinat sistemi dosyada yazmalı
LAS 1.4'ten itibaren koordinat sistemi dosyanın içinde WKT olarak saklanabilir. Eski dosyalarda bu bilgi eksik olabilir ya da hiç yazılmamış olabilir. Sistemi bilinmeyen bir bulut ekranda düzgün görünür, ama kadastroyla, projeyle ya da başka bir uçuşla üst üste konduğunda metrelerce kayar. Yükseklik de ayrı bir sorudur: değerler elipsoit yüksekliği mi, ortometrik yükseklik mi? Teslimde bunun açıkça yazılmasını isteyin.
Teslim almadan önce beş kontrol
Bir nokta bulutunu kabul etmeden önce şunlara bakın: kapsama alanı istenen sınırı tamamen örtüyor mu; metrekareye düşen nokta yoğunluğu sözleşmedeki değeri karşılıyor mu; zemin sınıfı yapılmış mı ve köprü, bina gibi yerlerde zemin noktası kalmış mı; koordinat ve yükseklik sistemi yazılı mı; bilinen birkaç kontrol noktasında yükseklik farkı makul mü? Bu beş soru, verinin işe yarayıp yaramadığını büyük ölçüde gösterir.
Nokta bulutunu açın, zemini ayıklayın.
MapLab Survey 3D, LAS ve LAZ dosyalarını 3B görüntüler, kesit alır ve sınıfa göre filtreler; zemin sınıflandırma önerisi ve elle düzeltme sunar, arazi yüzeyi, kazı–dolgu hacmi ve DXF eş yükselti eğrisi üretir. Windows, talep üzerine.
Sık sorulan sorular
LAZ dosyasını açmak için önce LAS'a çevirmem gerekir mi?
Okuyan yazılım LAZ'ı destekliyorsa hayır. LAZ kayıpsızdır; açıldığında noktalar LAS ile aynıdır.
LAS dosyası hangi programla açılır?
Nokta bulutu görüntüleyicileri ve LiDAR yazılımları LAS'ı açar. MapLab Survey 3D de LAS ve LAZ dosyalarını 3B görüntüler, kesit alır ve sınıfa göre filtreler.
Zemin sınıfı yoksa ne yaparım?
Önce zemin sınıflandırması yapılmalıdır. Otomatik sınıflandırma iyi bir başlangıçtır, ama köprü, şev ve bina kenarlarında elle kontrol gerekir.
Drone fotogrametrisiyle üretilen bulut da LAS olur mu?
Evet, fotogrametri yazılımları ürettikleri nokta bulutunu genellikle LAS ya da LAZ olarak verir. Bu bulutlar bitki örtüsünün altını göremez; zemin yalnız açık alanlarda ölçülür.
Teknik dayanaklar
Bu yazıdaki saha önerileri, aşağıdaki teknik standart ve resmi kaynaklarla uyumlu olacak şekilde hazırlanmıştır.
İlgili: Drone ile arazi ölçümü · Kazı-dolgu hesabı · Eş yükselti eğrisi nedir? · MapLab Survey