Koordinat sistemleri: hangisini, ne zaman, neden.
Telefonun GPS'i sana WGS84 enlem/boylam verir. Kadastro TUREF metre cinsinden bekler. Aradaki dönüşümü düzgün yapmadan parselin kâğıt üzerinde 200 m yana kayar — bu yazıda neyin nereye kullanılacağı anlatılıyor.
Koordinat sistemi nedir?
Bir CRS (Coordinate Reference System) üç bileşenden oluşur:
- Datum: Dünya'nın şeklini tarifleyen elipsoid (WGS84, GRS80, Hayford…) ve bu elipsoidin yere oturma şekli.
- Projeksiyon: Eğri yüzeyi düzleme nasıl açtığın (Mercator, Transverse Mercator, Lambert…).
- Birim: Derece veya metre.
Aynı yer, farklı CRS'de farklı sayı verir. CRS'i değiştirmek noktayı taşımaz — sadece okuma biçimini değiştirir.
EPSG kodları
Her CRS'in dört–beş haneli kimliği vardır. Türkiye'de en sık karşılaşacakların:
| EPSG | CRS | Kullanım |
|---|---|---|
| 4326 | WGS84 | GPS varsayılanı — derece |
| 5254 | TUREF / TM30 | Ankara, batı il bölgesi — metre |
| 5255 | TUREF / TM33 | İstanbul, orta il bölgesi — metre |
| 5256 | TUREF / TM36 | Doğu il bölgesi — metre |
| 32635 | WGS84 / UTM 35N | Türkiye batı yarısı — metre |
| 32636 | WGS84 / UTM 36N | Türkiye doğu yarısı — metre |
TUREF nedir?
TUREF (Türkiye Referans Frame), 2005'ten beri Türkiye'nin resmi ulusal datumudur — ITRF96'ya bağlı, GRS80 elipsoidi üzerine. Üç TM (Transverse Mercator) dilimi vardır:
- TM30: 30° doğu meridyeni — Türkiye'nin batısı
- TM33: 33° doğu — orta
- TM36: 36° doğu — doğu
Kadastrodan aldığın çoğu plan TUREF cinsindedir; bir köşeden öbürüne mesafe ölçtüğünde sayılar gerçek metredir.
Yanlış orta meridyen seçersen koordinatların sistematik bir doğu kayması alır — yüz, hatta bin metre. Ankara'daki bir parsele TM36 uygularsan parsel kâğıt üzerinde Erzincan'a kaymış gibi görünür. Çalıştığın bölgenin TM dilimini bil.
WGS84 vs TUREF — pratik fark
Aynı sahada, aynı GPS'le aldığın bir nokta:
- WGS84: 39.9334° K · 32.8597° D
- TUREF / TM30: 488 320,15 m · 4 421 480,72 m
Sayılar farklı ama yer aynı. CRS'i değiştirmek noktayı taşımıyor.
Uygulamada CRS değiştirme
- Sağ üstteki harita tipi butonuna dokun.
- Alt sayfada Koordinat sistemi bölümüne in.
- TUREF / TM30 (veya çalıştığın bölge) → dokun.
Bundan sonra okuduğun her koordinat seçilen CRS'de gösterilir. Eski noktalar yeniden çizilmez — sadece etiketleri güncellenir.
UTM ne zaman kullanılır?
UTM (Universal Transverse Mercator) global standarttır — sınır ötesi projeler, uluslararası ekiplerle paylaşılan veri, akademik çalışmalar için tercih edilir. Türkiye 35T ve 36T bölgelerine düşer. Kadastral iş için TUREF dur — ama planı bir İtalyan meslektaşa göndereceksen UTM ile dışa aktarmak daha pratiktir.
ITRF, ED50, ETRS89 — ne zaman karşılaşırsın?
- ITRF: Uluslararası Karasal Referans Çerçevesi. TUREF ve WGS84'ün arkasındaki gerçek datum. Birkaç yılda bir güncellenir (ITRF96, 2005, 2014, 2020…).
- ED50: Avrupa Datumu 1950 — Türkiye'nin TUREF öncesi sistemi. Eski kadastral planlarda görürsün; modern işte TUREF'e dönüştür.
- ETRS89: Avrupa karasal referansı. Komşu ülkelerden veri alıyorsan dikkat — TUREF ile birkaç desimetre farklı olabilir.
Coordinate systems: which one, when, why.
Your phone's GPS gives you WGS84 lat/lon. The Turkish cadastre expects TUREF metres. Get the conversion wrong and your parcel shifts 200 metres on paper.
What is a CRS?
A Coordinate Reference System combines a datum (the model of Earth's shape), a projection (how the curved surface is unfolded) and a unit (degrees or metres). The same spot has different numbers in different CRSs; switching CRS doesn't move the point — only how it's labelled.
EPSG codes you'll meet
| EPSG | CRS | Where |
|---|---|---|
| 4326 | WGS84 | GPS default — degrees |
| 5254 | TUREF / TM30 | Ankara & west — metres |
| 5255 | TUREF / TM33 | Istanbul & central — metres |
| 5256 | TUREF / TM36 | Eastern Türkiye — metres |
| 32635 / 32636 | UTM 35N / 36N | International work — metres |
TUREF in one paragraph
TUREF (Turkish Reference Frame) has been the official Turkish datum since 2005, based on ITRF96 with the GRS80 ellipsoid. Three TM zones cover the country (TM30, TM33, TM36 — by central meridian). Cadastral plans use TUREF; one metre on the plan is one metre on the ground.
Pick the wrong central meridian and your eastings systematically shift by hundreds or thousands of metres. Know which TM zone covers your work.
Switching CRS in the app
Map type button (top right) → bottom sheet → Coordinate system → pick the right TM zone. All existing points re-label instantly; their physical position doesn't move.
UTM, ITRF, ED50, ETRS89 — when each matters
- UTM is the global standard for cross-border work — share with international colleagues using UTM 35N/36N.
- ITRF is the geocentric realisation that sits behind both WGS84 and TUREF — refined every few years.
- ED50 appears on pre-2005 cadastral plans. Convert to TUREF for modern work.
- ETRS89 is the European reference — useful for projects near the Greek or Bulgarian border.